In het kort
- Twee regimes na elkaar: de richtlijn eindigt bij het in de handel brengen, daarna geldt Nederlands recht (WBDA 2016 en WRDA 2016).
- Een CE-gemarkeerd apparaat mag niet zonder meer in gebruik worden genomen. Is het aangewezen, dan komt eerst een keuring voor ingebruikneming door een NL-conformiteitsbeoordelingsinstantie of NL-keuringsdienst van gebruikers (WBDA art. 21 lid 3).
- De herkeuringstermijn is wettelijk vastgelegd en loopt van 2 tot 12 jaar (WRDA art. 5). De plicht en de kosten liggen bij de gebruiker, maar de vraag ontstaat aan uw tekentafel.
Twee regimes, na elkaar
Richtlijn 2014/68/EU eindigt bij het in de handel brengen en het in bedrijf stellen. Wat daarna gebeurt is nationaal recht. In Nederland zijn dat het Warenwetbesluit drukapparatuur 2016 (WBDA) en de Warenwetregeling drukapparatuur 2016 (WRDA). Samen bepalen zij of uw apparaat vóór ingebruikneming moet worden gekeurd en hoe vaak het daarna moet worden herkeurd.
Het scharnierpunt: een CE-gemarkeerd apparaat mag in Nederland niet zonder meer in gebruik worden genomen. Is het aangewezen, dan komt eerst een keuring voor ingebruikneming door een NL-conformiteitsbeoordelingsinstantie of een NL-keuringsdienst van gebruikers. De plicht en de kosten liggen bij de gebruiker (WBDA art. 21) — maar de vraag ontstaat aan de tekentafel van de leverancier, en de klant hoort hem van u.
Uw apparaat
Weet u de tabel en categorie nog niet? Bepaal die eerst met de gratis PED-classificatie; die geeft beide.
Eigenschappen van de stof — bepalend voor de lagere categorieën
Wat voor apparaat is het? — kies één; deze uitzonderingen sluiten elkaar uit
Wat geeft u bij levering mee?
De keuringsplicht ligt bij de gebruiker, maar zonder deze documenten kan hij er niet aan voldoen — en loopt de oplevering vast. Dit is de kern; welke posten er in úw geval precies bij horen, hangt af van de categorie en de gekozen module.
- EU-conformiteitsverklaring volgens het model van bijlage IV (art. 17 lid 2), bij categorie II en hoger met het nummer van de aangemelde instantie. Bij artikel 4 lid 3 juist géén verklaring en géén CE-markering.
- Gebruiksaanwijzing en veiligheidsinformatie met alles uit bijlage I punt 3.4 — voor gebruik in Nederland ten minste in het Nederlands (WBDA art. 18).
- Markering of typeplaat: fabricagejaar, identificatie en de essentiële toelaatbare grenswaarden volgens bijlage I punt 3.3 onder a. Naam en adres van de fabrikant volgen uit artikel 6 lid 6, waarnaar de aanhef van punt 3.3 verwijst; het volume V staat in punt 3.3 onder b bij de typeafhankelijke gegevens.
- De drukproef van de eindbeoordeling (bijlage I punt 3.2.2), met de toegepaste persdruk PT en de beproevingsdatum op de apparatuur zelf (punt 3.3 onder b). Een verslag met de kalibratiegegevens van de meetmiddelen eist punt 3.2.2 niet; dat komt uit het kwaliteitsdossier van de gekozen module (bijlage III) en uit wat de keurende instantie in de praktijk vraagt.
- Materiaalcertificaten van de drukdragende delen volgens EN 10204, in het type dat contractueel is afgesproken.
- Documentatie van de veiligheidsappendages: instelwaarden, capaciteit en de bijbehorende verklaringen — dit is de post die het vaakst ontbreekt.
- Onderhouds- en inspectieadvies, met de mededeling dat herclassificatie nodig is zodra druk, medium of gebruik wijzigt.
Het technisch dossier zelf blijft bij u en wordt tien jaar bewaard (art. 6 lid 3 van de richtlijn; WBDA art. 25 lid 1 rekent vanaf de vervaardiging). Uw afnemer heeft daar geen recht op, de bovenstaande documenten wel.
De aanwijzingstabel van WRDA artikel 2
Volledig na te lezen — klap open wat u nodig heeft. Peildatum —.
Toon de volledige aanwijzingstabel (negen tabellen)
| Tabel | Inhoud | Aangewezen | Ook lagere categorie wanneer |
|---|---|---|---|
| 1 | Drukvat, gas groep 1 | III en IV | I en II: het gas onstabiel, zeer vergiftig of ontplofbaar is |
| 2 | Drukvat, gas groep 2 | III en IV | — |
| 3 | Drukvat, vloeistof groep 1 | II en III | I: de vloeistof zeer vergiftig of ontplofbaar is |
| 4 | Drukvat, vloeistof groep 2 | II | I: de vloeistof aquatisch acuut toxisch 1 en chronisch toxisch 1 en 2 is |
| 5 | Gestookt of anderszins verwarmd | III en IV | — |
| 6 | Leiding, gas groep 1 | II en III | I: het gas onstabiel, zeer vergiftig of ontplofbaar is |
| 7 | Leiding, gas groep 2 | III | — |
| 8 | Leiding, vloeistof groep 1 | II en III | I: de vloeistof zeer vergiftig of ontplofbaar is |
| 9 | Leiding, vloeistof groep 2 | II | I: de vloeistof aquatisch acuut toxisch 1 en chronisch toxisch 1 en 2 is |
Aangewezen zijn de drukvaten en installatieleidingen zelf, plus de veiligheidsappendages waardoor zij worden beveiligd en de bijbehorende onder druk staande appendages.
Vaste herkeuringstermijnen (WRDA art. 5)
Toon de termijnen (2 tot en met 12 jaar)
| Termijn | Geldt voor | Grondslag |
|---|---|---|
| 2 jaar | brandstofgestookte of anderszins verwarmde apparatuur waarbij gevaar voor oververhitting bestaat | art. 5 lid 1a |
| 4 jaar | drukvaten uit tabel 1 tot en met 4 | art. 5 lid 1b |
| 4 jaar | installatieleidingen uit tabel 6 tot en met 9 | art. 5 lid 1c |
| 4 jaar | gestookte apparatuur, mits met risicoanalyse onderbouwd | art. 5 lid 1d |
| 6 jaar | vervolgtermijn bij afwezigheid van onaanvaardbaar risico (lid 1e, dwingend); een eerste termijn van 6 jaar kán de instantie vaststellen (lid 4) | art. 5 lid 1e en lid 4 |
| 5 jaar | flessen voor ademhalingstoestellen | art. 5 lid 1f |
| volgt de apparatuur | veiligheidsappendages: de kórtste vaste termijn van de apparatuur die zij beveiligen | art. 5 lid 2 |
| 12 jaar | inwendig onderzoek van niet-industriële propaan- of butaanvaten tot en met 40.000 liter — een kan-bepaling: de instantie kán deze termijn vaststellen | art. 5 lid 5 |
Wat de gebruiker verder moet regelen
De eerste drie punten gelden ongeacht de aanwijzing. Het aantekenblad (art. 24) en de regeling voor wijzigingen en reparaties (art. 26 lid 1, dat terugverwijst naar art. 21 lid 1) gelden voor aangewezen apparatuur. Hoofdlijn; de uitwerking staat in het uitgebreide rapport.
- Gebruiksaanwijzing ten minste in het Nederlands (WBDA art. 18). Dat is geen aanscherping: de richtlijn laat de taalkeuze uitdrukkelijk aan de lidstaat (art. 6 lid 7), en Nederland heeft die keuze zo ingevuld. Een Engelse handleiding volstaat hier dus niet.
- Opstelling van CE-gemarkeerde apparatuur toegankelijk en bereikbaar voor gebruik, onderhoud, onderzoek, inspectie, reparatie én keuringen, met deugdelijke ondersteuning (art. 19 lid 1).
- Goede staat van onderhoud en gebruik conform het door de fabrikant beoogde gebruik (art. 20).
Voor aangewezen apparatuur: aantekenblad, bewaarplicht, wijzigingen en zelfbouw
- Aantekenblad bij de verklaring van ingebruikneming (art. 24) — met één detail dat vaak misgaat: uitsluitend de NL-CBI of NL-KVG mag daarop schrijven.
- Bewaarplicht zolang het apparaat in werking is of in werking kan worden gesteld (art. 25 lid 3).
- Wijzigingen en reparaties: bijlage I is van overeenkomstige toepassing — met uitzondering van het aanbrengen van de CE-markering — en de instantie wordt onverwijld in kennis gesteld (art. 26 lid 1 en 2). Zie reparatie, wijziging of nieuw apparaat. Een wijziging kan een keuringsplicht doen ontstáán die er eerst niet was.
- Zelf bouwen voor eigen gebruik: de conformiteitsbeoordeling gaat dan via een NL-CBI, niet via een aangemelde instantie (art. 17a lid 2); veiligheidsinformatie en etikettering in het Nederlands, de NL-conformiteitsverklaring in het Nederlands of Engels (lid 3 en 4).
De keuringen worden aangevraagd bij en uitgevoerd door een NL-conformiteitsbeoordelingsinstantie of een NL-keuringsdienst van gebruikers (WBDA art. 21 lid 3 en 6); de kosten zijn voor de gebruiker (lid 2). Voor een beperkt aantal gevallen mag de fabrikant zelf keuren: zuurstof- of distikstofoxidereservoirs tot en met 25.000 liter, stikstof-, argon-, helium- of koolzuurreservoirs tot en met 40.000 liter en kelderbierinstallaties, telkens door een fabrikant die is verenigd in de daarvoor genoemde branchevereniging én met het door de minister aanvaarde brancheprotocol — dat lidmaatschap is een zelfstandige voorwaarde (WRDA art. 3 lid 1 en 2). Het uitgebreide PED-rapport werkt elk van deze punten uit voor úw apparaat, inclusief de termijnregels voor verlenging, flexibilisering en verkorting.
Hoe betrouwbaar is deze module?
De aanwijzing, de uitzonderingen en de termijnen zijn rechtstreeks overgenomen uit het Warenwetbesluit drukapparatuur 2016 (BWBR0038083) en de Warenwetregeling drukapparatuur 2016 (BWBR0038317). De module is afgedekt met een eigen testsuite van 46 gevallen: alle bestaande combinaties van de negen tabellen en vier categorieën plus de controle dat de niet-bestaande combinaties worden geweigerd, elke voorwaardelijke uitbreiding, elke uitzondering op zijn grenswaarde, en een controle over ruim 280 combinaties dat een herkeuringsplicht nooit zonder termijn voorkomt en omgekeerd.
Let op de peildatum. De artikelen 7 en 8 over termijnverlenging en termijnflexibilisering zijn per 1 januari 2026 gewijzigd. De uitkomst is indicatief en vervangt geen uitspraak van een NL-CBI of NL-KVG.
Wat dit betekent voor een niet-Nederlandse leverancier
Drie praktische regels. Meld uw Nederlandse afnemer vóór levering of de apparatuur is aangewezen en dat er een keuring voor ingebruikneming volgt — de rekening is voor hem, de verrassing hoeft dat niet te zijn. Lever de gebruiksaanwijzing in het Nederlands; dat is een wettelijke eis van de gebruiksfase en een standaard contractgeschil. En draag een compleet eindbeoordelingspakket over — de Nederlandse keuringsinstantie leunt bij de eerste keuring op uw verklaring, uw drukproefbewijs en de documentatie van de veiligheidsappendages.
Veelgestelde vragen
Mag CE-gemarkeerde drukapparatuur in Nederland meteen in gebruik worden genomen?
Niet zonder meer. Is de apparatuur aangewezen volgens WRDA artikel 2, dan gaat er eerst een keuring voor ingebruikneming overheen door een NL-conformiteitsbeoordelingsinstantie of NL-keuringsdienst van gebruikers (WBDA 2016 art. 21 lid 3). De CE-markering dekt het in de handel brengen; de gebruiksfase is nationaal geregeld.
Wie betaalt de Nederlandse keuringen?
De gebruiker. De verplichting tot keuring voor ingebruikneming en herkeuring rust op degene die de apparatuur in gebruik heeft (WBDA 2016 art. 21 en 22), niet op de fabrikant of de leverancier. Dat neemt niet weg dat uw klant het van u hoort te horen — en dat het uw offerte scheelt als hij het pas achteraf ontdekt.
Hoe vaak moet drukapparatuur in Nederland worden herkeurd?
De vaste termijnen staan in WRDA artikel 5 en lopen van twee tot twaalf jaar: twee jaar bij gestookte of anderszins verwarmde apparatuur met gevaar voor oververhitting, vier jaar voor de drukvaten en installatieleidingen uit de tabellen, zes jaar als vervolgtermijn bij afwezigheid van onaanvaardbaar risico, vijf jaar voor flessen voor ademhalingstoestellen, en tot twaalf jaar voor het inwendig onderzoek van niet-industriële propaan- of butaanvaten.
Moet de gebruiksaanwijzing in het Nederlands zijn?
Ja. De richtlijn eist dat de instructies bij het in de handel brengen worden meegeleverd in een taal die de eindgebruiker gemakkelijk begrijpt, en Nederland stelt daarvoor het Nederlands. Lever ze mee met het apparaat, niet na oplevering.
Leidt verplaatsing tot een nieuwe keuring?
Ja. De keuring voor ingebruikneming geldt vóór de eerste ingebruikneming én opnieuw na elke montage op een nieuwe plaats van opstelling (WBDA art. 21 lid 2); verplaatsen is dus geen vrije handeling. Een wijziging of reparatie valt bovendien onder een eigen beoordeling: stem dat vóór de uitvoering af met de NL-conformiteitsbeoordelingsinstantie of NL-keuringsdienst van gebruikers, niet erna (art. 26 lid 2 en 3).
Levert u drukapparatuur aan een Nederlandse afnemer?
Het uitgebreide rapport bevat een volledig hoofdstuk over de Nederlandse gebruiksfase: aanwijzing, termijnen, verlenging en verkorting, het aantekenblad, en wat er geldt bij wijzigingen en reparaties.
Start de gratis check of bekijk het uitgebreide rapport