In het kort
- Op de peildatum van deze pagina (01-09-2026) is er geen enkele AM-norm geharmoniseerd onder de PED. De laatste lijst dateert van 13-01-2026, na Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/79.
- Een norm wordt niet geharmoniseerd doordat CEN hem publiceert. Daar is een normalisatieverzoek van de Commissie voor nodig, een HAS-beoordeling, en publicatie van de vindplaats (artikel 12 PED; Verordening (EU) nr. 1025/2012 artikel 10).
- De serieuze kandidaat is EN 13445-14, “aanvullende eisen voor drukapparatuur en onder druk staande delen vervaardigd met additieve fabricagemethoden”, in 2025 als ontwerp in openbare kritiek geweest.
- De AM-normen die er wél zijn (de ISO/ASTM 52900-reeks, DNV-ST-B203, API 20S) blijven bruikbaar als bewijsmateriaal en als het “bestaande document” van richtsnoer F-06 — ze geven alleen geen vermoeden van overeenstemming.
Waarom “in ontwikkeling” juridisch niets betekent
Artikel 12 van de PED koppelt het vermoeden van overeenstemming aan normen waarvan de vindplaats in het Publicatieblad van de Europese Unie is bekendgemaakt. Niet aan normen die bestaan, niet aan normen die goed zijn, en niet aan normen die bijna klaar zijn. Een aangemelde instantie mag u een gepubliceerde EN niet tegenwerpen als bewijséis, maar u kunt zich er ook niet op beroepen als dekking.
Dat onderscheid kost geld in twee richtingen. Wie wacht, bouwt intussen geen dossier op en staat over twee jaar met dezelfde vragen. Wie een niet-geharmoniseerde norm in zijn conformiteitsverklaring opvoert alsof hij dekking geeft, krijgt die verklaring terug.
Hoe een norm geharmoniseerd wordt
De route heeft zes stappen en de eerste drie zijn de stappen die iedereen ziet. Een technische commissie neemt een werkitem aan, er komt een ontwerp in openbare kritiek, en uiteindelijk publiceert CEN een EN. Op dat moment is de norm vrijwillig en verder niets.
De laatste drie stappen zijn de stappen die tellen. De Commissie moet CEN een normalisatieverzoek hebben gedaan dat de betreffende materie dekt; zonder zo'n verzoek kan een norm niet worden geharmoniseerd, hoe goed hij ook is. Vervolgens beoordeelt een HAS-consultant of de norm de essentiële veiligheidseisen van de richtlijn afdekt en of bijlage ZA klopt. Pas als dat rondkomt, neemt de Commissie de vindplaats op in een uitvoeringsbesluit en werkt het vermoeden van overeenstemming.
Praktisch gevolg voor additieve fabricage: een ISO- of ASTM-norm kan nooit rechtstreeks geharmoniseerd worden. Hij moet eerst als EN worden overgenomen én binnen een normalisatieverzoek vallen. Een Europese norm van een commissie die al onder een PED-verzoek werkt — zoals CEN/TC 54 voor drukvaten — heeft daarom een aanzienlijk kortere route dan een norm uit de AM-hoek.
De concrete kandidaat: EN 13445-14
EN 13445 is de Europese norm voor niet aan vlambelasting blootgestelde drukvaten. Onder de PED zijn de delen 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10 en 11 geciteerd (peildatum 13-01-2026, na Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/79); de delen 7 en 9 niet. Aan die reeks wordt een deel toegevoegd voor additieve fabricage:
| Nummer | EN 13445-14 |
|---|---|
| Titel | Niet aan vlambelasting blootgestelde drukvaten — Deel 14: Aanvullende eisen voor drukapparatuur en onder druk staande delen vervaardigd met additieve fabricagemethoden |
| Onderwerp | Algemene eisen voor de toepassing van additieve processen bij drukvaten en drukdelen, met aparte bijlagen voor afzonderlijke processen en materialen |
| Commissie | CEN/TC 54 (niet aan vlambelasting blootgestelde drukvaten) |
| Status | Ontwerp. In Nederland gepubliceerd als NEN-EN 13445-14:2025 Ontw. Gecontroleerd 01-09-2026; nog geen definitieve EN, en nog geen vindplaats in het Publicatieblad |
Waarom dit de kandidaat is en niet een AM-norm uit de 52900-reeks: EN 13445 valt al binnen het normalisatiekader voor de PED, de bijlage ZA-systematiek staat er al in, en de commissie werkt al met de essentiële veiligheidseisen van bijlage I. Een nieuw deel van een bestaande geharmoniseerde reeks heeft daarmee de kortste weg naar een citatie.
Een eerder werkitem voor hetzelfde onderwerp is in 2021 gestopt en later opnieuw opgepakt. Dat is geen detail maar een waarschuwing: normontwikkeling is geen tijdlijn waarop u kunt plannen.
Het bredere veld: wat er al ligt en wat het waard is
Onderstaande normen bestaan en zijn bruikbaar. Geen ervan geeft op de peildatum een vermoeden van overeenstemming onder de PED.
| Norm | Waarover | Geharmoniseerd onder de PED? |
|---|---|---|
| EN 13445-14 (ontwerp) | Additieve fabricage van drukvaten en drukdelen | Nog niet — ontwerp |
| EN ISO/ASTM 52920:2023 | Kwalificatiebeginselen: eisen aan industriële AM-processen en productielocaties | Nee |
| ISO/ASTM 52926-1 t/m -5:2023 | Kwalificatie van operators, per procesfamilie; deel 5 gaat over DED-arc | Nee |
| ISO/ASTM TS 52930:2021 | Installatie-, bedrijfs- en prestatiekwalificatie (IQ/OQ/PQ) van PBF-LB-apparatuur | Nee |
| ISO/ASTM 52900 | Termen en definities — de begrippen waarop de rest van de reeks rust | Nee |
| DNV-ST-B203 | Additief vervaardigde delen voor olie, gas en maritiem; AMC-klassen 0 tot 3 | Nee — sectorstandaard |
| API 20S | Additief vervaardigde metalen onderdelen voor olie en gas; AMSL 1 tot 3 | Nee — sectorstandaard |
| AWS D20.1 | Amerikaanse eisen voor de fabricage van additief vervaardigde metalen delen | Nee |
Deze normen zijn geen verloren investering. Zij doen twee dingen die de richtlijn expliciet toestaat: zij zijn het bestaande document waarnaar u onder PED-richtsnoer F-06 mag verwijzen bij de goedkeuring van personeel wanneer een geharmoniseerde norm ontbreekt, en zij leveren bewijsmateriaal binnen uw bijzondere materiaalbeoordeling. Zie Processen en kwalificatie en Dossier en sectorkaders.
Wat u doet terwijl u wacht
- Bouw het bewijs op dat sowieso nodig blijft. Beproevingen in twee richtingen, een vastgelegd procesvenster, herleidbaarheid tot charge en bouwronde: dat vraagt elke route, ook een toekomstige geharmoniseerde norm.
- Gebruik de bestaande normen expliciet. Noem ze in uw dossier als het document waarop uw kwalificatie rust, met de reden waarom u dat document hebt gekozen. Dat is precies wat richtsnoer F-06 van u vraagt.
- Schrijf uw dossier normonafhankelijk. Verwijs naar de essentiële veiligheidseisen die u afdekt, met de norm als middel. Verandert de norm, dan verandert de bijlage — niet uw hele dossier.
- Zet een herzieningsmoment in uw kwaliteitssysteem. Eén keer per jaar de lijst met geharmoniseerde normen nakijken, met een vastgelegde verantwoordelijke. Dat is documentbeheer volgens ISO 9001 §7.5.3, geen extra werk.
- Reken niet op overgangstermijnen. Wordt deel 14 geharmoniseerd, dan verandert er niets aan wat u al hebt aangetoond; het geeft u alleen een lichtere route voor het volgende project.
Veelgestelde vragen
Is er al een geharmoniseerde norm voor additive manufacturing onder de PED?
Nee. In de lijst met geharmoniseerde normen onder Richtlijn 2014/68/EU zoals opgesteld op 13-01-2026, na Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/79, staat geen enkele AM-norm. Gecontroleerd op 01-09-2026. Zonder vindplaats in het Publicatieblad is er geen vermoeden van overeenstemming, hoe volledig een norm verder ook is.
Wat is EN 13445-14?
Het is het deel van de Europese drukvatennorm dat aanvullende eisen stelt aan drukapparatuur en drukdelen die met additieve fabricagemethoden zijn gemaakt. Het wordt opgesteld door CEN/TC 54 en heeft in 2025 als ontwerp in openbare kritiek gelegen, in Nederland gepubliceerd als NEN-EN 13445-14:2025 Ontw. Het is nog geen definitieve norm en de vindplaats is niet in het Publicatieblad bekendgemaakt.
Wanneer wordt een norm geharmoniseerd?
Pas als drie dingen samenkomen: de Commissie heeft CEN een normalisatieverzoek gedaan dat de materie dekt (Verordening (EU) nr. 1025/2012 artikel 10), een HAS-consultant heeft beoordeeld of de norm de essentiële veiligheidseisen afdekt, en de Commissie heeft de vindplaats in het Publicatieblad bekendgemaakt. Publicatie door CEN alleen is niet genoeg; die maakt de norm vrijwillig beschikbaar, niet wettelijk dekkend.
Kan een ISO- of ASTM-norm geharmoniseerd worden onder de PED?
Niet rechtstreeks. Hij moet eerst als Europese norm worden overgenomen — dan heet hij EN ISO of EN ISO/ASTM — en hij moet binnen een normalisatieverzoek van de Commissie vallen. Daarom heeft een nieuw deel van een reeks die al onder de PED is geharmoniseerd, zoals EN 13445, een aanzienlijk kortere weg dan een norm uit de AM-normalisatie.
Kan ik beter wachten met mijn AM-project tot er een norm is?
Nee, en dat is geen aanmoediging maar rekenwerk. Normontwikkeling kent geen betrouwbare tijdlijn — het eerdere werkitem voor het AM-deel van EN 13445 is in 2021 gestopt en later opnieuw opgepakt. Bovendien blijft het bewijs dat u nu opbouwt (beproevingen in twee richtingen, vastgelegd procesvenster, herleidbaarheid) onder elke toekomstige norm nodig. Wachten levert geen bewijs op, alleen uitstel.
Wacht niet op een norm — begin bij uw categorie
De gratis check geeft de tabel, de categorie en de toegestane modules. Daarmee weet u welk bewijs u nu moet opbouwen, ongeacht wat er over twee jaar wordt gepubliceerd.
Start de gratis check of bekijk het uitgebreide rapport