In het kort
- Een Europese materiaalgoedkeuring (EAM) wordt afgegeven door een aangemelde instantie die daar speciaal voor is aangewezen, op verzoek van een fabrikant van materiaal óf van apparatuur (artikel 15 lid 1).
- Pas na bekendmaking van de vindplaats in het Publicatieblad geeft hij een vermoeden van conformiteit: artikel 12 lid 2, gelezen met artikel 15 lid 4. Bijlage I punt 4.2 onder b, tweede streepje is de dossierroute. Dat vermoeden geldt het materiaal, niet uw onderdeel.
- Midden in de procedure zit een reactietermijn van drie maanden voor de lidstaten en de Commissie (artikel 15 lid 2). Reken die mee in uw planning; hij valt niet weg te onderhandelen.
- Voor bijna elke AM-fabrikant is de praktische route niet de EAM maar een eigen reeks bijzondere materiaalbeoordelingen: per materiaal en procesvenster één keer opgebouwd, daarna herbruikbaar zolang u binnen het gekwalificeerde bereik blijft.
Wat een Europese materiaalgoedkeuring is
Bijlage I punt 4.2 onder b geeft drie manieren om aan te tonen dat een materiaal geschikt is: een geharmoniseerde materiaalnorm, een Europese materiaalgoedkeuring, of een bijzondere materiaalbeoordeling. De eerste bestaat voor additief vervaardigd materiaal niet. De derde kent u — die staat uitgewerkt op Materiaal en PMA. De tweede wordt bijna altijd overgeslagen, en dat is jammer, want hij lost een probleem op dat een PMA niet kan oplossen: overdraagbaarheid.
Een Europese materiaalgoedkeuring is een document over een materiaalsoort, niet over uw onderdeel. Hij wordt afgegeven door een aangemelde instantie die door haar lidstaat speciaal voor deze taak is aangewezen — niet elke aangemelde instantie mag dit. De aanvraag komt van één of meer fabrikanten van het materiaal of van de apparatuur. De instantie stelt de onderzoeken en beproevingen vast, laat ze uitvoeren of voert ze zelf uit, en verklaart daarmee dat het materiaaltype aan de eisen van de richtlijn voldoet.
Zodra de Commissie de vindplaats in het Publicatieblad publiceert, mag iedereen die dat materiaal onder die voorwaarden gebruikt zich erop beroepen. Dat is het verschil met een PMA in één zin.
De procedure van artikel 15, stap voor stap
Stap 1 — aanvraag. U vraagt aan, als fabrikant van het materiaal of als fabrikant van de apparatuur. Voor WAAM is dat onderscheid minder scherp dan het lijkt: het materiaal ontstaat in uw machine, dus u bént in feite ook de materiaalfabrikant. Dat is een sterker argument voor uw aanvraag dan de meeste aanvragers gebruiken.
Stap 2 — onderzoek en beproeving. De aangewezen instantie bepaalt welke onderzoeken en beproevingen nodig zijn om de conformiteit van het materiaaltype vast te stellen. Zij mag ze zelf uitvoeren of laten uitvoeren. Voor materialen waarvan het veilig gebruik al vóór 29 november 1999 erkend was, houdt zij rekening met bestaande gegevens — die bepaling helpt u bij een AM-materiaal niet, want dat bestond toen niet.
Stap 3 — melding en drie maanden. Vóórdat zij afgeeft, meldt de instantie het voornemen aan de lidstaten en de Commissie, met de bijbehorende informatie. Die hebben drie maanden om met redenen omkleed commentaar te leveren. Dit is de stap die planningen sloopt: hij staat vast, ligt buiten uw invloed, en komt bóvenop de beproevingstijd.
Stap 4 — afgifte. Een afschrift van de goedkeuring gaat naar de lidstaten, de andere aangemelde instanties en de Commissie.
Stap 5 — publicatie. Voldoet de goedkeuring aan de eisen die zij bestrijkt, dan publiceert de Commissie de vindplaats. Zij houdt daar een bijgewerkte lijst van bij. Pas dan werkt het vermoeden van overeenstemming.
Een uitgewerkt voorbeeld
Fictief, maar met realistische verhoudingen. Een toeleverancier bouwt met DED-arc drukdragende overgangsstukken in een laaggelegeerd staal, uit één draadsoort, met één vast procesvenster en een vaste warmtebehandeling. Hij levert dat aan zes verschillende afnemers, elk met een eigen fabrikantsrol onder de PED.
| Zes PMA's (één per afnemer) | Één Europese materiaalgoedkeuring | |
|---|---|---|
| Wie stelt op | elke afnemer zelf, met uw gegevens | u, als aanvrager |
| Beproevingen | in de praktijk zes keer een vergelijkbare reeks, want elke aangemelde instantie wil eigen inzage | één reeks, door de aangewezen instantie vastgesteld |
| Doorlooptijd per project | weken tot maanden, elke keer opnieuw | nul, zodra gepubliceerd |
| Doorlooptijd vooraf | geen | beproeving plus drie maanden reactietermijn plus afgifte en publicatie — reken op meer dan een jaar |
| Wie mag het gebruiken | alleen de afnemer voor wie hij is opgesteld | iedereen, ook uw concurrent |
| Wanneer het loont | bij weinig herhaling, of bij onderdelen die per stuk verschillen | als u het materiaal zelf als product verkoopt, of als de herhaling groot en langjarig is |
Die laatste regel is de kern. Een EAM is geen efficiencymaatregel binnen één project maar een marktstrategie: u maakt uw materiaal bruikbaar voor de hele markt, inclusief partijen die u niets betalen. Dat is aantrekkelijk als u de draad, het poeder of de machine verkoopt, en onaantrekkelijk als uw voorsprong juist in dat materiaalbewijs zit.
PMA of EAM: de twee naast elkaar
De vraag die u zichzelf stelt is niet “welke is beter” maar “wie moet zich hierop kunnen beroepen”. Alleen u, voor dit onderdeel? Dan een bijzondere materiaalbeoordeling. Ook uw afnemers, uw licentienemers of de markt? Dan is de EAM de enige route die dat juridisch levert.
Een derde mogelijkheid die vaak vergeten wordt: u stelt een PMA op en laat die door de aangemelde instantie beoordelen in het kader van één project (bijlage I punt 4.2 onder c), en gebruikt datzelfde dossier daarna als onderbouwing bij volgende projecten. Dat is geen formele overdracht — elke nieuwe fabrikant blijft verantwoordelijk voor zijn eigen aantoning — maar het scheelt in de praktijk het grootste deel van het beproevingswerk.
Kan een AM-producent zelf PMA's opbouwen voor gangbare materialen?
Ja. Dit is de vraag die het vaakst met “dat mag toch niet” wordt beantwoord, en dat antwoord is onjuist. Bijlage I punt 4.2 onder b, derde streepje, zegt niet wie de bijzondere materiaalbeoordeling opstelt of wannéér. De fabrikant van de apparatuur is verantwoordelijk voor de aantoning; niets belet hem die aantoning vooruit op te bouwen, buiten een lopend project om.
Denk in cellen, niet in projecten. Een cel is een combinatie van een materiaal (draad- of poederspecificatie) en een procesvenster (parameterbereik, bouwrichtingen, tussenlaagtemperatuur, warmtebehandeling, oppervlaktetoestand). Voor elke cel bouwt u één keer het bewijs op: proefstukken, beproevingen in ten minste twee richtingen, vergelijking met de eigenschappen uit een geharmoniseerde norm voor een vergelijkbare materiaalsoort. Daarna is die cel herbruikbaar.
Wat u daarmee wél bereikt
- U kunt binnen een dag offreren op werk dat binnen een gekwalificeerde cel valt, terwijl een concurrent nog een beproevingsplan zit te schrijven.
- De beoordeling door de aangemelde instantie (vanaf categorie III, punt 4.2 onder c) gaat sneller, omdat de gegevens er al liggen en niet parallel aan de productie ontstaan.
- U verzamelt over de cellen heen statistiek: spreiding tussen bouwronden, invloed van warmtebehandeling, verhouding tussen de richtingen. Dat is precies het materiaal waarmee u later een EAM zou onderbouwen.
Wat u er niet mee bereikt
- Geen goedkeuring vooraf. Een PMA wordt beoordeeld binnen de conformiteitsbeoordeling van een concreet apparaat. U kunt hem niet los laten “certificeren” en als handelswaar meesturen; de aangemelde instantie beoordeelt hem in de context van dat apparaat.
- Geen overdraagbaarheid. Uw afnemer die zelf fabrikant is, blijft zelf verantwoordelijk. Uw dossier is voor hem bewijsmateriaal, geen vrijstelling.
- Geen vermoeden van overeenstemming. Dat levert alleen een geharmoniseerde norm of een gepubliceerde EAM.
Waar de cel scheurt
Een bibliotheek is alleen iets waard als het geldigheidsbereik hard is vastgelegd. Deze wijzigingen vallen buiten een bestaande cel en vragen uitbreiding of nieuwe beproeving:
| Wijziging | Gevolg voor de cel |
|---|---|
| Andere draad- of poederspecificatie, ook bij gelijke sterkteklasse | nieuwe cel — de chemie bepaalt de eigenschappen mede |
| Parameters buiten het gekwalificeerde bereik (stroom, snelheid, warmte-inbreng, tussenlaagtemperatuur) | uitbreiding met aanvullende proefstukken |
| Andere of vervallen warmtebehandeling | nieuwe cel — dit is de grootste enkele invloed op de eigenschappen |
| Bouwrichting buiten het beproefde bereik | uitbreiding; de zwakke richting moet gedekt blijven |
| As-built waar u verspaand kwalificeerde (of omgekeerd) | nieuwe cel voor het NDO en de oppervlakteconditie |
| Andere machine of installatie met ander thermisch gedrag | onderbouwen dat het procesvenster overdraagbaar is, anders uitbreiding |
Welke route kiest u
| Uw situatie | Route |
|---|---|
| Eén onderdeel, één afnemer, geen herhaling | Bijzondere materiaalbeoordeling binnen het project |
| Terugkerend werk in enkele vaste materialen en procesvensters | Bibliotheek van bijzondere materiaalbeoordelingen, vooruit opgebouwd |
| U verkoopt het materiaal of de machine, en wilt dat afnemers zich erop beroepen | Europese materiaalgoedkeuring — de enige route die overdraagbaar is |
| U wilt het onderscheidend vermogen van uw materiaalbewijs houden | Geen EAM: publicatie maakt het bruikbaar voor iedereen |
| Uw materiaal valt onder een bestaande geharmoniseerde materiaalnorm | Die norm; een EAM kan dan niet worden afgegeven en een PMA is overbodig |
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een PMA en een Europese materiaalgoedkeuring?
Een bijzondere materiaalbeoordeling (PMA) hoort bij uw apparaat, staat in uw technisch dossier en wordt vanaf categorie III door uw aangemelde instantie specifiek beoordeeld (bijlage I punt 4.2 onder c). Een Europese materiaalgoedkeuring hoort bij het materiaal, wordt afgegeven door een daarvoor aangewezen aangemelde instantie en de vindplaats wordt door de Commissie in het Publicatieblad gepubliceerd (artikel 15). Daarna kan iedereen zich erop beroepen. Kort: de PMA is van u, de EAM is van de markt.
Hoe lang duurt een Europese materiaalgoedkeuring?
De richtlijn noemt geen totale doorlooptijd, maar wel één harde termijn: nadat de aangemelde instantie haar voornemen aan de lidstaten en de Commissie heeft gemeld, is er drie maanden om commentaar te geven (artikel 15 lid 2). Daar komen het vaststellen en uitvoeren van de beproevingen vóór en de afgifte en publicatie ná. Reken in de planning op ruim een jaar en behandel de EAM niet als route voor een lopend project.
Mag ik als printer zelf bijzondere materiaalbeoordelingen opstellen en bewaren?
Ja. Bijlage I punt 4.2 onder b, derde streepje, stelt geen eis aan wie de beoordeling opstelt of wanneer. U kunt per combinatie van materiaal en procesvenster vooruit bewijs opbouwen en dat hergebruiken zolang u binnen het gekwalificeerde bereik blijft. Wat u niet krijgt is een goedkeuring vooraf: de aangemelde instantie beoordeelt de beoordeling binnen de conformiteitsbeoordeling van een concreet apparaat, en uw afnemer die zelf fabrikant is blijft zelf verantwoordelijk.
Wanneer verliest een bestaande materiaalbeoordeling zijn geldigheid?
Zodra u buiten het bereik komt dat u heeft aangetoond: een andere draad- of poederspecificatie, parameters buiten het gekwalificeerde venster, een gewijzigde of vervallen warmtebehandeling, een bouwrichting die niet is beproefd, of een overgang van verspaand naar as-built. Een Europese materiaalgoedkeuring kent daarnaast een eigen intrekkingsgrond: de instantie trekt hem in als hij ten onrechte is afgegeven of als een geharmoniseerde norm het materiaaltype gaat dekken (artikel 15 lid 5).
Kan ik een EAM aanvragen voor een materiaal dat al in een geharmoniseerde norm staat?
In de praktijk niet, al kent bijlage I punt 4.2 onder b geen wettelijke rangorde: de drie wijzen staan er als gelijkwaardige alternatieven. Bestaat er een geharmoniseerde materiaalnorm die uw materiaal dekt, dan kiest u die omdat zij vermoeden van conformiteit geeft (artikel 12 lid 1), en is een goedkeuring overbodig. Een Europese materiaalgoedkeuring is bedoeld voor materialen die buiten de normalisatie om zijn ontwikkeld, en artikel 15 lid 5 laat de goedkeuring juist vervallen zodra een norm het materiaaltype gaat dekken.
Welke materiaalroute geldt voor uw onderdeel?
De routewizard bepaalt in zes keuzes welk regime, welke materiaalroute en welke kwalificaties voor uw geval gelden. Gratis, zonder dat u iets achterlaat.
Start de gratis check of bekijk het uitgebreide rapport