In het kort
- PS van 0,5 bar of lager: buiten de richtlijn. Let op: PS is wat ú als maximaal toelaatbare druk opgeeft, niet de bedrijfsdruk.
- Artikel 1 lid 2 sluit 21 gevallen uit (a t/m u) — maar bijna altijd geldt er dan ándere wetgeving in de plaats.
- Onder de drempels van art. 4 lid 1 maar binnen de richtlijn? Dan geldt artikel 4 lid 3: goed vakmanschap, geen CE-markering.
Eerste horde: meer dan 0,5 bar
De richtlijn geldt voor het ontwerp, de fabricage en de conformiteitsbeoordeling van drukapparatuur en samenstellen met een maximaal toelaatbare druk PS van meer dan 0,5 bar. Blijft PS op of onder 0,5 bar, dan valt het apparaat buiten de richtlijn. Dat is geen categorie en geen artikel 4 lid 3; het is buiten het toepassingsgebied.
Let er wel op dat PS de maximaal toelaatbare druk is die de fabrikant zelf aangeeft, en niet de bedrijfsdruk. Een tank die in bedrijf 0,3 bar ziet maar waarvan de fabrikant PS op 1 bar zet, valt binnen de richtlijn.
Tweede horde: de uitsluitingen van artikel 1 lid 2
Artikel 1 lid 2 sluit eenentwintig categorieën uitdrukkelijk uit, van (a) tot en met (u). Hieronder de uitsluitingen die in de praktijk het vaakst spelen, met de letter erbij.
| Letter | Waar het over gaat | Waar de discussie ontstaat | Wat geldt dan wél* |
|---|---|---|---|
| a | Pijpleidingen voor transport van of naar een installatie, vanaf en inclusief de laatste afsluiter binnen de installatie | De uitsluiting geldt níét voor standaard drukapparatuur zoals die in reduceer- of compressorstations voorkomt. De grens is de laatste afsluiter, niet het hek. | eigen buisleidingregelgeving; de apparatuur in stations valt gewoon onder de PED |
| b | Netten voor levering, distributie en afvoer van water, en toebehoren zoals drukleidingen en drukschachten | Waterleidingnetten vallen erbuiten; een drukvat ín een pompgebouw niet automatisch. | drinkwater- en waterstaatswetgeving |
| c | Drukvaten van eenvoudige vorm onder Richtlijn 2014/29/EU | Een vat kan niet onder beide richtlijnen vallen. Voldoet het aan alle voorwaarden van artikel 1 van die richtlijn (gelast, lucht of stikstof, niet-gelegeerd staal of aluminium, in serie, tot 30 bar en 10 000 bar·l), dan geldt die richtlijn en niet de PED. | Richtlijn 2014/29/EU — óók CE, met eigen PS·V-banden; check op de eigen pagina |
| f | Apparatuur van ten hoogste categorie I die al onder een van zes genoemde richtlijnen valt, waaronder de machinerichtlijn | Dit werkt alleen tot en met categorie I. Vanaf categorie II geldt de PED alsnog, náást de andere wetgeving. | de genoemde richtlijn zelf: machines, liften, laagspanning, medische hulpmiddelen, gastoestellen of ATEX |
| j | Uit kasten en mechanismen bestaande apparatuur waarbij de dimensionering, de materiaalkeuze en de fabricageregels in hoofdzaak op sterkte, stijfheid en stabiliteit berusten | De meest ingeroepen en de meest misbruikte uitsluiting. Het gaat om onderdelen waar de druk niet de maatgevende belasting is, zoals een tandwielkast. Een procesvat is dat niet. | meestal de machinewetgeving |
| n | Schepen, raketten, luchtvaartuigen en mobiele offshore-eenheden, en apparatuur die specifiek voor installatie aan boord of voor de voortstuwing daarvan is bestemd | "Specifiek bestemd" is de kern. Standaardapparatuur die toevallig aan boord staat valt er niet onder. | scheepvaart- en luchtvaartregelgeving; aan boord vaak klasseregels van het classificatiebureau |
| r | Vaten voor vervoer en distributie van dranken met PS·V van ten hoogste 500 bar·L en PS van ten hoogste 7 bar | Beide grenzen gelden tegelijk. Eén overschrijding en de uitsluiting vervalt. | warenwetgeving en algemene productveiligheid |
| s | Apparatuur onder de vervoerswetgeving voor gevaarlijke stoffen: Richtlijn 2008/68/EG en Richtlijn 2010/35/EU, de IMDG-code en het Verdrag van Chicago | Een tankcontainer valt onder het vervoersregime, niet onder de PED. Een vast opgestelde tank op hetzelfde terrein weer wel. | ADR/RID/IMDG en de TPED (2010/35/EU) met pi-markering en eigen herkeuringstermijnen |
| t | Radiatoren en leidingen in warmwaterverwarmingssystemen | De ketel zelf valt hier niet onder; die is gestookte apparatuur. | bouw- en installatieregelgeving; de ketel zelf gewoon de PED |
| u | Vaten bestemd voor vloeistoffen met een gasdruk boven de vloeistof van ten hoogste 0,5 bar | Een atmosferische opslagtank met een kleine stikstofdeken valt hieronder zolang die deken op of onder 0,5 bar blijft. | de Nederlandse gebruikersregels en voor opslag de PGS-richtlijnen |
* Leeswijzer op hoofdlijnen. Bij de letters c, f en s noemt de richtlijntekst de vervangende wetgeving zelf; de overige verwijzingen zijn praktijkduiding en geen uitputtende opsomming.
De overige uitsluitingen betreffen aerosolen (d), voertuiguitrusting (e), defensie op grond van artikel 346 VWEU (g), nucleaire onderdelen waarvan bezwijken radioactiviteit kan doen vrijkomen (h), putbeheersingsapparatuur bij olie-, gas- en aardwarmtewinning (i), hoogovens en bijbehorende koelsystemen (k), omhulsels van hoogspanningsapparatuur (l), leidingen om transmissiesystemen zoals kabels (m), flexibele omhulsels zoals banden en ballen (o), uitlaat- en inlaatdempers (p) en flessen of blikjes voor koolzuurhoudende dranken (q).
Buiten de PED is niet buiten alles
Twee dingen die daarbij vaak worden gemist. Ten eerste: uitsluiting (f) werkt alleen tot en met categorie I. Een drukvat in een machine dat op categorie II uitkomt, valt gewoon onder de PED, náást de machinewetgeving. U moet dan beide regimes bedienen en dat ook in de conformiteitsverklaring laten zien.
Ten tweede: de keuringsplicht in Nederland is een aparte vraag met een eigen antwoord. Die volgt uit het Warenwetbesluit drukapparatuur 2016 en de Warenwetregeling drukapparatuur 2016 en niet uit de PED. U kunt hem los nagaan met de gratis keuringsplichtcheck.
De volgorde die u aanhoudt
Komt u onderaan uit, bepaal dan de tabel via fase en stofgroep, en daarmee de categorie en de toegestane modules. Blijft u bij vraag 3 hangen, lees dan artikel 4 lid 3.
Deze volgorde is niet vrijblijvend. Wie onderaan begint en de eerste drie vragen overslaat, komt regelmatig uit op een categorie voor een apparaat waarvoor de richtlijn helemaal niet geldt — met een CE-markering die er niet op hoort.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke druk geldt de PED?
Vanaf een maximaal toelaatbare druk PS van meer dan 0,5 bar. Op of onder 0,5 bar valt de apparatuur buiten het toepassingsgebied van de richtlijn. PS is de door de fabrikant aangegeven maximaal toelaatbare druk, niet de bedrijfsdruk.
Valt een drukvat in een machine onder de PED of onder de machinewetgeving?
Dat hangt van de categorie af. Artikel 1 lid 2 onder f sluit apparatuur uit die ten hoogste categorie I is en al onder een van zes genoemde richtlijnen valt, waaronder de machinerichtlijn. Komt het vat op categorie II of hoger uit, dan geldt de PED alsnog, naast de andere wetgeving.
Valt een tankcontainer onder de PED?
Nee. Artikel 1 lid 2 onder s sluit apparatuur uit die onder de vervoerswetgeving voor gevaarlijke stoffen valt: Richtlijn 2008/68/EG en Richtlijn 2010/35/EU, de IMDG-code en het Verdrag van Chicago. Een vast opgestelde tank op hetzelfde terrein valt daar niet onder.
Wat betekent de uitsluiting voor omhulsels en machines?
Artikel 1 lid 2 onder j sluit apparatuur uit waarbij de dimensionering, de materiaalkeuze en de fabricageregels in hoofdzaak berusten op eisen van sterkte, stijfheid en stabiliteit — dus waar druk niet de maatgevende belasting is. Een tandwielkast valt eronder, een procesvat niet. Dit is de uitsluiting die het vaakst ten onrechte wordt ingeroepen.
Valt een atmosferische opslagtank met stikstofdeken onder de PED?
Niet zolang de gasdruk boven de vloeistof ten hoogste 0,5 bar is; artikel 1 lid 2 onder u sluit die vaten uit. Loopt de deken hoger op, dan vervalt de uitsluiting en beoordeelt u het vat gewoon volgens bijlage II.
Binnen de richtlijn — en dan?
Valt uw apparaat binnen het toepassingsgebied, dan bepaalt de gratis check de tabel, de categorie en de toegestane modules.
Start de gratis check of bekijk het uitgebreide rapport