In het kort
- Wél verplicht: bouwen volgens goed vakmanschap én een toereikende gebruiksaanwijzing meeleveren (art. 4 lid 3).
- Niet doen: CE-markering op grond van de PED, en geen EU-conformiteitsverklaring — er is geen procedure doorlopen, dus er valt niets te verklaren.
- De Nederlandse gebruikersverplichtingen uit het WBDA 2016 blijven gewoon gelden; keuringsplicht is een aparte vraag.
Wat artikel 4 lid 3 zegt
Artikel 4 lid 1 zet onder a, b en c drempels voor drukvaten, gestookte apparatuur en leidingen; onder d volgen veiligheidsappendages en onder druk staande appendages de apparatuur waarvoor zij bestemd zijn, met eigen regels in bijlage II. Blijft uw apparaat onder de grenzen van onder a, b en c en van lid 2, dan bepaalt artikel 4 lid 3 dat het wordt ontworpen en vervaardigd overeenkomstig het goed vakmanschap van een lidstaat, met het oog op veilig gebruik. Het apparaat gaat vergezeld van een toereikende gebruiksaanwijzing, en het draagt niet de CE-markering bedoeld in artikel 18.
De Engelse tekst spreekt van sound engineering practice, afgekort SEP. Die afkorting is in de sector gangbaar geworden, ook in Nederlandstalige stukken. Het is geen categorie: er is geen categorie nul en er is geen "categorie SEP". Het is een apart regime naast de categorieën I tot en met IV.
In de praktijk
Dit doet u wél
- ontwerpen en bouwen volgens goed vakmanschap: onderbouwde berekening, materiaal met certificaat, gekwalificeerd lassen, sluitproef
- een toereikende gebruiksaanwijzing meeleveren — harde eis uit art. 4 lid 3 zelf
- uw naam en adres herleidbaar op het apparaat of in de documenten
Dit juist niet
- CE-markering aanbrengen op grond van de PED — art. 4 lid 3 sluit dat uit
- een EU-conformiteitsverklaring volgens bijlage IV opstellen — er is geen procedure doorlopen
- naar een module of certificaat verwijzen — die bestaan hier niet; een eigen leveranciersverklaring mag wel
De invulling van "goed vakmanschap" in de linkerkolom is een ervaringsuitspraak; de richtlijn laat de invulling aan de lidstaat.
De nuance bij de CE-markering
Het apparaat mag wél een CE-markering dragen op grond van andere richtlijnen of verordeningen die er tegelijk op van toepassing zijn — de machinewetgeving bijvoorbeeld, of de wetgeving voor elektrisch materieel. De markering hoort dan bij díe wetgeving en niet bij de PED. Dat is precies waarom de EU-conformiteitsverklaring per stuk wetgeving vermeldt waar de conformiteit op slaat.
Wilt u de afnemer toch iets meegeven, geef dan een leveranciersverklaring die zegt wat er wél is gedaan en die uitdrukkelijk vermeldt dat het apparaat onder artikel 4 lid 3 valt. Een EU-conformiteitsverklaring volgens bijlage IV is hier niet aan de orde: die hoort bij een doorlopen module, en die is er niet.
Drie misverstanden
"Artikel 4 lid 3 betekent dat de PED niet geldt"
Nee. Het apparaat valt binnen het toepassingsgebied van de richtlijn; alleen de conformiteitsbeoordeling en de CE-markering blijven achterwege. Valt uw apparaat écht buiten de richtlijn, dan gaat het om een van de uitsluitingen van artikel 1 lid 2, en dat is iets heel anders.
"Er hoeft dus geen keuring in Nederland"
Dat is een aparte vraag. Het Warenwetbesluit drukapparatuur 2016 regelt beide sporen — hoofdstuk 2 het in de handel brengen en de CE-markering, hoofdstuk 3 en 4 de gebruiksfase — en artikel 3 verklaart hoofdstuk 2 op apparatuur van artikel 4 lid 3 niet van toepassing — op vier bepalingen na. Die vier blijven staan: de fabrikant voldoet aan artikel 6 van de richtlijn (artikel 4 lid 1 onder a), de veiligheidsinformatie en etikettering zijn in het Nederlands (artikel 4 lid 2), en dezelfde twee eisen gelden voor de importeur (artikel 6 lid 1 onder a en lid 2) en de distributeur (artikel 7 lid 1 onder a en lid 2). Daarbovenop geldt de gebruiksfase: een gebruiksaanwijzing in het Nederlands (artikel 18), een goede staat van onderhoud en gebruik volgens het beoogde gebruik (artikel 20). Of er een keuring voor ingebruikneming of een herkeuring nodig is, kunt u nagaan met de gratis keuringsplichtcheck.
"Onder de drempel is onder de drempel"
De drempel geldt voor het apparaat zoals het op de markt komt, met de PS en de temperatuur die u er zelf op zet. Een fabrikant die PS ruim kiest om marge te houden, kan zichzelf daarmee in categorie I duwen. Omgekeerd is een PS die krap is gekozen om onder de drempel te blijven een ontwerpkeuze die u moet kunnen verantwoorden, ook tegenover een verzekeraar.
Wat een afnemer van u mag verwachten
Er is geen dossiereis uit de PED, maar er is wel een afnemer die iets in handen wil hebben. In de praktijk vraagt een professionele afnemer om vier dingen, en dat is ook wat een verzekeraar na een incident zal opvragen:
- de sterkteberekening of de gehanteerde ontwerpregel, met de gebruikte PS en TS;
- de materiaalcertificaten van de drukdragende delen;
- het bewijs van de sluit- of drukproef, met de gehanteerde proefdruk;
- de gebruiksaanwijzing, inclusief de grenzen waarbinnen het apparaat mag worden gebruikt.
Dat lijstje volgt niet uit artikel 4 lid 3 maar uit de praktijk; het is de ervaringsuitspraak die het vaakst het verschil maakt tussen een discussie en een afgeronde levering. Wilt u weten welke proefdruk hier redelijk is, dan rekent de gratis rekenmodule beproevingsdruk die voor u uit.
Veelgestelde vragen
Mag ik CE aanbrengen op apparatuur van artikel 4 lid 3?
Niet op grond van de PED. Artikel 4 lid 3 bepaalt uitdrukkelijk dat deze apparatuur de CE-markering bedoeld in artikel 18 niet draagt. Is er andere Uniewetgeving van toepassing die wél een CE-markering vraagt, dan hoort de markering bij die wetgeving en moet uit de verklaring blijken waar hij op slaat.
Moet ik een EU-conformiteitsverklaring opstellen bij artikel 4 lid 3?
Nee. Een EU-conformiteitsverklaring volgens bijlage IV hoort bij een doorlopen conformiteitsbeoordelingsprocedure. Onder artikel 4 lid 3 is die er niet. Een eigen leveranciersverklaring die vermeldt wat er is gedaan en dat het apparaat onder artikel 4 lid 3 valt, is wel gebruikelijk en voorkomt discussie.
Wat betekent "goed vakmanschap van een lidstaat" concreet?
De richtlijn vult het niet in en laat dat aan de lidstaten. In de praktijk komt het neer op een aantoonbare, herhaalbare werkwijze: een onderbouwde sterkteberekening, materiaal met certificaat, lassen door gekwalificeerd personeel en een sluitproef. Dat is een ervaringsuitspraak en geen normeis.
Is artikel 4 lid 3 hetzelfde als "buiten de PED"?
Nee. Artikel 4 lid 3-apparatuur valt binnen het toepassingsgebied van de richtlijn maar onder de drempels van artikel 4 lid 1. Buiten de richtlijn valt alleen wat in artikel 1 lid 2 uitdrukkelijk is uitgesloten, of wat een maximaal toelaatbare druk van ten hoogste 0,5 bar heeft.
Moet artikel 4 lid 3-apparatuur in Nederland worden gekeurd?
Dat hangt niet van artikel 4 lid 3 af maar van het Warenwetbesluit drukapparatuur 2016 en de bijbehorende regeling, die per tabel van bijlage II aanwijzen welke categorieën keuringsplichtig zijn. Zonder categorie is er geen aanwijzing, maar de algemene gebruikersverplichtingen blijven gewoon gelden.
Zit u werkelijk onder de drempel?
De gratis check rekent uw PS, V of DN na tegen artikel 4 lid 1 en laat zien hoeveel ruimte er nog is voordat categorie I begint.
Start de gratis check of bekijk het uitgebreide rapport