In het kort
- Een drukvat van eenvoudige vorm valt niet onder de PED (artikel 1 lid 2 onder c van 2014/68/EU). Een PED-categorie voor zo’n vat is dus geen “strengere keuze” maar de verkeerde richtlijn.
- De reikwijdte is cumulatief: alle voorwaarden van artikel 1 lid 1 onder a tot en met e moeten waar zijn. Eén afwijking (roestvast staal, een ander medium, een enkel stuk op tekening) en u bent terug bij de PED.
- Er zijn geen categorieën maar vier banden van PS·V: tot en met 50 bar·l goed vakmanschap zonder CE (artikel 4 lid 2), daarboven module B (artikel 13 lid 1) gevolgd door C1, C2 of C (artikel 13 lid 2).
- De lijst van geharmoniseerde normen bevat op de peildatum geen ontwerpnorm. Daardoor is het EU-typeonderzoek van het productietype de regel (artikel 13 lid 1 onder b), niet de uitzondering.
Valt uw vat onder 2014/29/EU, en welke route geldt dan?
Tien vragen plus twee optionele temperaturen, allemaal uit artikel 1 en 13 van de richtlijn. De reikwijdte wordt gevraagd en niet afgeleid: een op maat gebouwd of roestvast vat valt er niet onder, hoe klein ook. Dezelfde rekenregels als de rest van de site, 18 testgevallen tegen PB L 96.
Twee tot drie pagina's met uw invoer, alle voorwaarden van artikel 1 stuk voor stuk met de vindplaats erbij, de route met de module, de opschriften van bijlage III en de Nederlandse laag. Gratis, geen account.
Uw technische invoer wordt niet opgeslagen. Uw adres gebruiken wij om u de pdf te sturen en maximaal twee korte mails over drukvaten van eenvoudige vorm; afmelden kan in elke mail.
Eén richtlijn, geen categorie
Richtlijn 2014/29/EU is de opvolger van 2009/105/EG en de oorspronkelijke 87/404/EEG: de richtlijn voor de compressorketel, het remluchtvat en het buffervat op de stikstofleiding. Zij bestaat naast de PED omdat dit soort vat zo eenvoudig en zo talrijk is dat een volledige conformiteitsbeoordeling per ontwerp niet in verhouding staat. De PED neemt dat over in artikel 1 lid 2 onder c: wat onder 2014/29/EU valt, valt niet onder 2014/68/EU.
Dat heeft een gevolg dat vaak wordt gemist: de gratis PED-check kan zo’n vat niet herkennen. De check vraagt druk, inhoud, medium en groep; hij vraagt niet of het vat gelast is, van welk staal, in welke vorm, of in serie. Een luchtvat van 11 bar en 500 liter komt eruit als een drukvat van categorie IV onder de PED — 5 500 bar·l ligt in tabel 2 boven de grens van 3 000 — terwijl datzelfde vat bij een seriebouwer van niet-gelegeerd staal onder 2014/29/EU valt en daar in de band 3 000 tot 10 000 bar·l met module C1 wordt afgedaan. Daarom stelt de homepage bij zo’n uitkomst de vraag, en daarom staat de reikwijdte in de check hierboven als losse voorwaarden met een vinkje per regel: ze worden gevraagd, niet afgeleid.
De voorwaarden van artikel 1
| Onder | Voorwaarde | Waar het schuurt |
|---|---|---|
| a | gelast; bestemd om lucht of stikstof te bevatten; inwendige overdruk van meer dan 0,5 bar; niet bestemd om aan vlambelasting te worden onderworpen | een naadloze fles en een vat voor argon of CO₂ vallen buiten. “Vlambelasting” is niet hetzelfde als verwarmd: een elektrisch verwarmd of stoomommanteld vat is niet gestookt en valt er dus niet om buiten |
| b | de delen én verbindingen die van belang zijn voor de sterkte van het vat, van niet-gelegeerd kwaliteitsstaal, of van niet-gelegeerd aluminium of een niet-dispersiehardende aluminiumlegering | roestvast staal valt buiten. Let op het woord “verbindingen”: uw lastoevoegmateriaal telt mee, en dat is het punt waarop de discussie in de praktijk ontstaat |
| c | een cilinder met een cirkelvormige doorsnede, afgesloten door gewelfde bodems met de holle zijde naar buiten en/of platte bodems op dezelfde omwentelingsas, of door twee gewelfde bodems op dezelfde as | rechthoekige tanks en bijzondere geometrie vallen buiten. Aansluitingen, sokken en een mangat op zichzelf niet: SPVD-richtsnoer 2 gaat er juist van uit dat zo’n vat openingen heeft. Pas als de romp geen cilinder met cirkelvormige doorsnede meer is, faalt deze voorwaarde |
| d | PS ten hoogste 30 bar en PS·V ten hoogste 10 000 bar·l | beide grenzen tegelijk; 30 bar × 500 l is 15 000 en valt buiten |
| e | minimale bedrijfstemperatuur niet onder −50 °C en maximale bedrijfstemperatuur niet boven 300 °C voor staal en 100 °C voor aluminium | een remluchtvat op een voertuig voor het hoge noorden vraagt het tmin-getal, niet een aanname |
| lid 1, aanhef | in serie vervaardigd | één stuk op tekening is geen serie; dan geldt de PED, hoe eenvoudig het vat ook is |
| lid 2 | niet voor nucleair gebruik; niet speciaal bestemd voor installatie op óf voor de voortstuwing van schepen of luchtvaartuigen; geen brandblusapparatuur | onder b staan twee takken, en de tweede wordt het vaakst vergeten. Een vat dat speciaal is ontworpen om aan boord te worden ingebouwd valt buiten deze richtlijn, ook als het niets met de voortstuwing te maken heeft |
Vier banden, geen tabel
Wie de PED kent, zoekt hier een tabel en een categorie. Die zijn er niet. De richtlijn werkt met één getal, het product van PS en V in bar·liter, en deelt dat in vier banden.
Tot en met 50 bar·l. Het vat moet voldoen aan de regels van goed vakmanschap in een lidstaat en draagt de opschriften van bijlage III punt 1.2, maar geen CE-markering (artikel 4 lid 2 en artikel 6 lid 2). Dit is het spiegelbeeld van artikel 4 lid 3 van de PED; ook hier geldt: geen CE betekent niet “niets”.
Boven 50 bar·l. Eerst een EU-typeonderzoek (module B, bijlage II punt 1), daarna per band een productiemodule (artikel 13 lid 2): boven 3 000 bar·l alleen C1 (overeenstemming met het type op basis van interne productiecontrole plus producttests onder toezicht, punt 2); tussen 200 en 3 000 bar·l C1 of C2 (drukvatcontroles onder toezicht met willekeurige tussenpozen, punt 3); tussen 50 en 200 bar·l C1 of C (interne productiecontrole, punt 4 — de instantie die het typeonderzoek deed certificeert daarbij vóór de fabricage het fabricage- en controledossier, maar houdt geen toezicht op de tests). Anders dan onder de PED is er geen kwaliteitsborgingsroute: geen D, E of H. De fabrikant kiest tussen producttoezicht (C1), steekproeven (C2) en enkel interne productiecontrole met vooraf gecertificeerd dossier (C, alleen tot 200 bar·l).
Ontwerptype of productietype
Artikel 13 lid 1 maakt een onderscheid dat in de praktijk de kosten bepaalt. Is het vat vervaardigd overeenkomstig de geharmoniseerde normen van artikel 12, dan kiest de fabrikant voor het EU-typeonderzoek het ontwerptype (beoordeling van de technische documentatie zonder toegang tot een exemplaar) of het productietype (beoordeling mét een representatief exemplaar). Is het vat niet, of niet volledig, volgens die normen gebouwd, dan is het productietype verplicht. Wat dat op de peildatum betekent, staat in het volgende blok.
Geharmoniseerde normen: er is geen ontwerpnorm
De lijst die de Commissie onder 2014/29/EU bekendmaakt, bevat op 02-09-2026 vier vermeldingen: EN ISO 9606-1:2017 (lasserskwalificatie, staal), EN 10207:2017 (staal voor drukvaten van eenvoudige vorm), EN ISO 15614-1:2004 met A1:2008 en A2:2012 (lasmethodekwalificatie, staal en nikkel) en EN ISO 15614-2:2005 met AC:2009 (lasmethodekwalificatie, aluminium). Bekendgemaakt in PB C 326 van 14-9-2018.
Wat er niet op staat: EN 286-1, de productnorm voor het ontwerp, de berekening en de beproeving van deze vaten. De vermelding uit de tijd van 2009/105/EG is niet onder de nieuwe richtlijn overgenomen, en een herziening loopt bij CEN. Het gevolg is dat er voor het ontwerp geen vermoeden van overeenstemming bestaat (artikel 12): u kunt met een materiaalnorm en twee kwalificatienormen aantonen dat het staal en de lassen kloppen, maar niet dat het vat als geheel aan bijlage I voldoet.
Dit is een momentopname. Zodra een herziene EN 286-1 wordt geciteerd, verandert de afweging van dit blok; de check meldt de peildatum onder de uitkomst. Hoe zo’n citatie tot stand komt, en waarom een gepubliceerde EN daar nog geen vermoeden geeft, staat op Normen in ontwikkeling.
Opschriften, verklaring en taal
Elk vat boven 50 bar·l draagt de CE-markering met de laatste twee cijfers van het jaar van aanbrengen (bijlage III punt 1.1), gevolgd door het identificatienummer van de aangemelde instantie die bij de productiecontrolefase betrokken was (artikel 16 lid 3). Daarnaast de opschriften van bijlage III punt 1.2: ten minste PS, Tmax, Tmin, de inhoud V, de naam of het merk en het adres van de fabrikant, en het type- en serie- of partijnummer. Onder 50 bar·l blijven de opschriften, vervalt de CE-markering (artikel 6 lid 2).
Bij elk vat boven 50 bar·l hoort een EU-conformiteitsverklaring naar het model van bijlage IV: artikel 6 lid 2, tweede alinea verlangt die na de doorlopen procedure van artikel 13, en artikel 14 geeft het model. Onder die grens is er geen verklaring. De gebruiksaanwijzing en veiligheidsinformatie gaan bij elk vat mee, in een door de lidstaat bepaalde taal die de gebruiker gemakkelijk begrijpt (artikel 6 lid 7). Voor de conformiteitsbeoordeling zelf regelt artikel 13 lid 3 dat de documenten en de correspondentie worden gesteld in een officiële taal van de lidstaat van de aangemelde instantie, of in een taal die deze aanvaardt.
Nederland: het Warenwetbesluit drukvaten van eenvoudige vorm 2016
De richtlijn is in Nederland omgezet in het Warenwetbesluit drukvaten van eenvoudige vorm 2016. Voor de fabrikant, de importeur en de distributeur regelt het besluit de taal: de gebruiksaanwijzing en de veiligheidsinformatie in het Nederlands (artikel 3 lid 2, artikel 5 lid 2 en artikel 6 lid 2 voor de drie rollen), en de conformiteitsbeoordeling verloopt volgens artikel 13 van de richtlijn (artikel 9). Het besluit kent geen eigen keuring voor ingebruikneming en geen herkeuring. Artikel 16 heet “Handleiding gebruiksfase”: lid 1 eist dat het vat vergezeld gaat van de handleiding van bijlage III punt 2 van de richtlijn, lid 2 en 3 eisen goede staat van onderhoud en gebruik overeenkomstig de bestemming. Meer staat er niet.
En de keuringsplicht van het WBDA?
Die geldt niet, en dat staat er met zoveel woorden. Artikel 1 lid 2 van het Warenwetbesluit drukapparatuur 2016 verklaart dat besluit niet van toepassing op drukapparatuur en samenstellen als bedoeld in artikel 1 lid 2 van de richtlijn — en dat is onder c juist het drukvat van eenvoudige vorm dat onder 2014/29/EU valt. Geen keuring voor ingebruikneming, geen herkeuring, ongeacht de inhoud van het vat. Voor luchtvaten tot en met 2 500 liter en een PS tot maximaal 30 bar wijst een tweede spoor dezelfde kant op: die zijn in de Warenwetregeling drukapparatuur 2016 hoe dan ook vrijgesteld van beide keuringen (artikel 3 lid 3 onder c en lid 4).
Aangemelde instanties
Een aanmelding onder de PED is geen aanmelding onder 2014/29/EU. Het zijn aparte vermeldingen in NANDO, met eigen modules, en de kring van instanties onder deze richtlijn is aanzienlijk kleiner dan onder de PED. Hij wijzigt bovendien: aanmeldingen worden ingetrokken en komen erbij, zonder aankondiging.
Daarom staat hier geen lijst met namen en geen aantal. Wat u doet vóór u de opdracht geeft: zoek in NANDO op Richtlijn 2014/29/EU, controleer of de instantie die u op het oog heeft daar op dit moment onder staat, en kijk welke modules (B, C1, C2) achter haar naam vermeld zijn. Een instantie die uw PED-werk doet, mag uw EU-typeonderzoek onder deze richtlijn alleen doen als zij er afzonderlijk voor is aangemeld.
De vier richtsnoeren
De werkgroep van de Commissie heeft onder 2014/29/EU vier richtsnoeren vastgesteld (versie 1.0 van 17-10-2018). Ze zijn kort en de moeite waard: een vat met een geringe verontreiniging van de lucht (bijvoorbeeld olienevel uit de compressor) blijft binnen de reikwijdte; de richtlijn stelt geen eisen aan verhoudingen — niet lengte tegen breedte, niet aftakking tegen cilinderdiameter, niet de opening in een vlakke bodem tegen de cilinderdiameter — en gaat er daarbij van uit dat zo’n vat aansluitingen en openingen heeft; de fabrikant ontwerpt voor de bekende en verwachte gebruiksomstandigheden en legt die vast in de handleiding; en de minimale wanddikte uit bijlage I geldt zonder corrosietoeslag, die komt erbovenop.
Waar het misgaat
| Aanname | Wat er werkelijk geldt |
|---|---|
| “Het is een eenvoudig vat, dus 2014/29/EU” | Eenvoud is geen criterium. Een enkel op maat gebouwd luchtvat valt onder de PED omdat het niet in serie is vervaardigd (artikel 1 lid 1, aanhef). |
| “Roestvast is beter, dus zeker toegestaan” | Onder b staan alleen niet-gelegeerd kwaliteitsstaal en de genoemde aluminiumsoorten. Roestvast staal brengt het vat onder de PED. |
| “Onder 50 bar·l hoeft er niets” | Geen CE en geen module, maar wel goed vakmanschap en de opschriften van bijlage III punt 1.2 (artikel 4 lid 2, artikel 6 lid 2). |
| “EN 286-1 is de geharmoniseerde norm” | Niet op de peildatum. Zonder ontwerpnorm is het EU-typeonderzoek van het productietype de regel (artikel 13 lid 1 onder b). |
| “Onze PED-instantie doet dit ook wel” | Alleen als zij afzonderlijk onder 2014/29/EU is aangemeld, met de module die u nodig heeft. Controleer dat in NANDO op het moment dat u de opdracht geeft; aanmeldingen worden ook ingetrokken. |
| “Geen keuringsplicht, want het is geen PED” | Klopt hier, maar niet om die reden: het WBDA sluit zichzelf uit in artikel 1 lid 2, en voor luchtvaten tot en met 2 500 liter en 30 bar geldt daarnaast de WRDA-vrijstelling. Bij een ander product volgt uit “geen PED” niets. |
Veelgestelde vragen
Valt een compressorketel onder de PED of onder 2014/29/EU?
Onder 2014/29/EU als aan alle voorwaarden van artikel 1 lid 1 is voldaan — gelast, voor lucht of stikstof, niet gestookt, van niet-gelegeerd kwaliteitsstaal of het genoemde aluminium, cilindrisch met gewelfde of platte bodems, PS ten hoogste 30 bar, PS·V ten hoogste 10 000 bar·l, binnen de temperatuurgrenzen en in serie vervaardigd — en geen van de uitsluitingen van artikel 1 lid 2 geldt (nucleair, voortstuwing van schepen of luchtvaartuigen, brandblusapparatuur). Ontbreekt één voorwaarde, dan geldt Richtlijn 2014/68/EU, want die sluit in artikel 1 lid 2 onder c alleen uit wat volledig onder 2014/29/EU valt.
Welke module hoort bij welk vat?
Boven 50 bar·l altijd eerst een EU-typeonderzoek (module B, artikel 13 lid 1). Daarna volgt uit artikel 13 lid 2 de productiefase: boven 3 000 bar·l module C1; tussen 200 en 3 000 bar·l C1 of C2 naar keuze; tussen 50 en 200 bar·l C1 of C, waarbij de instantie bij C alleen vooraf het fabricage- en controledossier certificeert (bijlage II punt 4.2). Tot en met 50 bar·l is er geen module en geen CE-markering, alleen goed vakmanschap en de opschriften (artikel 4 lid 2).
Waarom staat EN 286-1 niet op de lijst van geharmoniseerde normen?
De vermelding onder de vorige richtlijn is niet onder 2014/29/EU overgenomen; op de peildatum bevat de lijst alleen EN 10207 en drie lasnormen. Een herziening van EN 286-1 loopt bij CEN. Zolang er geen ontwerpnorm is geciteerd, geeft artikel 12 geen vermoeden van overeenstemming voor het ontwerp en is het EU-typeonderzoek van het productietype de regel (artikel 13 lid 1 onder b). De norm blijft als technisch bewijs bruikbaar.
Moet een drukvat van eenvoudige vorm in Nederland worden gekeurd voor ingebruikneming?
Nee. Artikel 1 lid 2 van het Warenwetbesluit drukapparatuur 2016 verklaart dat besluit niet van toepassing op wat artikel 1 lid 2 van de PED uitsluit, en dat is onder c het drukvat van eenvoudige vorm. Er is dus geen keuring voor ingebruikneming en geen herkeuring, ongeacht de inhoud. Voor luchtvaten tot en met 2 500 liter en een PS tot maximaal 30 bar wijst de vrijstelling in de Warenwetregeling drukapparatuur 2016 dezelfde kant op (artikel 3 lid 3 onder c en lid 4). Het Warenwetbesluit drukvaten van eenvoudige vorm 2016 kent zelf geen keuring: artikel 16 vraagt de handleiding van bijlage III punt 2 en goed onderhoud en gebruik volgens bestemming.
Mag mijn aangemelde instantie onder de PED ook het EU-typeonderzoek onder 2014/29/EU doen?
Alleen als zij afzonderlijk onder Richtlijn 2014/29/EU is aangemeld, met de module die u nodig heeft. De aanmeldingen staan per richtlijn in de NANDO-databank en wijzigen zonder aankondiging: een instantie die er vorig jaar op stond, kan inmiddels zijn ingetrokken. Controleer het daarom in NANDO op het moment dat u de opdracht geeft, en houd er rekening mee dat u mogelijk bij een instantie in een andere lidstaat uitkomt.
Valt het toch onder de PED?
Dan staat de categorie in de gratis PED-check en levert het uitgebreide rapport de onderbouwing, de modulekeuze en het dossieroverzicht voor uw apparaat.
Start de gratis check of bekijk het uitgebreide rapport