In het kort
- Twee vragen kiezen de tabel: fase bij de maximaal toelaatbare temperatuur TS, en groep 1 of 2 volgens de CLP-indeling (art. 13 lid 1).
- Dampdruk bij TS meer dan 0,5 bar boven atmosferisch? Dan rekent de vloeistof als gas (art. 4 lid 1 onder a) i)). De TS die u opgeeft is dus een classificatiekeuze.
- Het veiligheidsinformatieblad van de stof of het méngsel is de bron — niet het hoofdbestanddeel, en niet uw gevoel.
Waarom deze vraag het zwaarst weegt
Bijlage II bevat negen tabellen. Welke tabel geldt, volgt uit drie dingen: het apparaattype, de fase van de stof en de groep waarin de stof valt. Een drukvat met gas van groep 1 wordt beoordeeld in tabel 1, hetzelfde vat met vloeistof van groep 2 in tabel 4. De grenzen in die tabellen liggen ordes van grootte uit elkaar.
Anders gezegd: een fout in de stofindeling is geen afrondingsfout. Hij verplaatst uw apparaat naar een andere grafiek, en daarmee vaak twee categorieën.
Vraag 1: gas of vloeistof
De richtlijn maakt het onderscheid niet op basis van hoe de stof er bij kamertemperatuur uitziet, maar op basis van gedrag bij de maximaal toelaatbare temperatuur TS. Onder de gaszijde vallen volgens artikel 4 lid 1 onder a) i):
- gassen, vloeibaar gemaakte gassen en onder druk opgeloste gassen;
- dampen;
- en ook vloeistoffen waarvan de dampdruk bij de maximaal toelaatbare temperatuur meer dan 0,5 bar boven de normale atmosferische druk (1 013 mbar) ligt.
Blijft die dampdruk op of onder 0,5 bar boven atmosferisch, dan geldt de vloeistofzijde van artikel 4 lid 1 onder a) ii).
Vraag 2: groep 1 of groep 2
Artikel 13 lid 1 deelt stoffen in twee groepen. Groep 1 bestaat uit gevaarlijke stoffen zoals ingedeeld onder de CLP-verordening (EG) nr. 1272/2008: zeventien gevarenklassen, opgesomd onder i tot en met xvii. Ontplofbare stoffen, ontvlambare gassen, oxiderende gassen, ontvlambare vloeistoffen, ontvlambare vaste stoffen, zelfontledende stoffen, pyrofore vloeistoffen en vaste stoffen, stoffen die in contact met water ontvlambare gassen ontwikkelen, oxiderende vloeistoffen en vaste stoffen, organische peroxiden, acute toxiciteit oraal, dermaal en bij inademing, en — de klasse die het vaakst wordt gemist — specifieke doelorgaantoxiciteit bij eenmalige blootstelling, categorie 1. Ook stoffen waarvan de maximaal toelaatbare temperatuur boven het vlampunt ligt, vallen in groep 1. Groep 2 is het restant: alles wat niet in groep 1 valt.
De indeling volgt dus niet uit uw gevoel over de stof maar uit de gevarenklassen op het veiligheidsinformatieblad. Dat blad is uw bron; pak het erbij en lees de rubrieken 2 en 9.
| Stof | Fase bij gangbare TS | Groep | Tabel bij een drukvat |
|---|---|---|---|
| Perslucht | gas | 2 | 2 |
| Stikstof | gas | 2 | 2 |
| Aardgas | gas | 1 (ontvlambaar) | 1 |
| Zuurstof | gas | 1 (oxiderend) | 1 |
| Acetyleen | gas, bovendien onstabiel | 1 | 1 |
| Water ≤ 110 °C | vloeistof | 2 | 4 |
| Stoom of oververhit water > 110 °C | gas | 2 | 5 bij gestookte apparatuur |
| Thermische olie boven het vlampunt | vloeistof | 1 | 3 |
Deze tabel is een leeswijzer, geen indeling. De groep van een concrete stof of een mengsel volgt uit het veiligheidsinformatieblad en uit de temperatuur die u zelf als TS opgeeft.
Vier plekken waar het misgaat
Mengsels beoordeeld op het hoofdbestanddeel
Een mengsel wordt ingedeeld als mengsel, niet als het bestanddeel dat er het meest in zit. Een paar procent van een acuut toxische component kan het geheel in groep 1 brengen. Het veiligheidsinformatieblad van het mengsel is leidend, niet dat van de grondstof.
TS te ruim opgegeven
Een fabrikant die TS ruim neemt om marge te houden, kan de stof over het vlampunt of over de 0,5 bar dampdruk tillen en daarmee zelf de tabel wisselen. Marge in TS is niet gratis.
De stof van vandaag in plaats van de stof van morgen
Wordt het vat later gevuld met een andere stof, dan verandert de classificatie. Dat is geen theoretisch geval: buffervaten en opslagtanks krijgen in hun leven vaak een andere inhoud. Leg in de gebruiksaanwijzing vast voor welke stof en welke TS het apparaat is beoordeeld.
Onstabiel gas vergeten mee te wegen
Voor onstabiele gassen van groep 1 gelden in de Nederlandse keuringsplicht ruimere aanwijzingen dan voor gewone stoffen van groep 1. Dat raakt niet de PED-categorie zelf, maar wel wat u er in Nederland mee moet. De keuringsplichtcheck vraagt daar apart naar.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen groep 1 en groep 2 in de PED?
Groep 1 bestaat uit gevaarlijke stoffen zoals ingedeeld onder de CLP-verordening (EG) nr. 1272/2008 — onder meer ontplofbaar, ontvlambaar, oxiderend en acuut toxisch — en uit stoffen waarvan de maximaal toelaatbare temperatuur boven het vlampunt ligt. Groep 2 is alles wat niet in groep 1 valt. De groep bepaalt welke tabel van bijlage II geldt.
Is water groep 1 of groep 2?
Water is groep 2. De vervolgvraag is de fase: bij een maximaal toelaatbare temperatuur waarbij de dampdruk niet meer dan 0,5 bar boven atmosferisch komt, geldt de vloeistofzijde; daarboven, en bij stoom of oververhit water boven 110 °C, de gaszijde.
Waarom telt de dampdruk bij 0,5 bar?
Artikel 4 lid 1 onder a) i) rekent vloeistoffen waarvan de dampdruk bij de maximaal toelaatbare temperatuur meer dan 0,5 bar boven de normale atmosferische druk van 1 013 mbar ligt tot de gaszijde. De reden is fysisch: zo'n vloeistof kan bij bezwijken flitsverdampen en gedraagt zich dan als gas.
Hoe deel ik een mengsel in?
Op het mengsel zelf, via het veiligheidsinformatieblad van dat mengsel, en niet op het hoofdbestanddeel. Een kleine fractie van een acuut toxische of ontvlambare component kan het geheel in groep 1 brengen.
Verandert de categorie als ik het vat later met een andere stof vul?
Ja. De classificatie hoort bij de stof en de temperatuur waarvoor het apparaat is beoordeeld. Wordt het apparaat voor een andere stof gebruikt, dan is de beoordeling niet meer dekkend. Leg de beoordeelde stof en TS daarom vast in de gebruiksaanwijzing.
Twijfelt u over de tabel?
De gratis check kiest de tabel op basis van apparaattype, fase en groep, en laat zien welke regel de doorslag gaf.
Start de gratis check of bekijk het uitgebreide rapport